Belangrijke updates

Audioprobleem bij gedigitaliseerde VHS: zo pakken we het aan

23/11/2020

De digitalisering van VHS was één van de grootste digitaliseringsprojecten die we sinds onze opstart ondernomen hebben. Van 2016 tot 2019 werden bijna 27.000 cassettes gedigitaliseerd. Bij de kwaliteitscontrole op de bestanden ontdekten we met behulp van Kunstenpunt enkele problemen met het beeld en geluid. Samen met digitaliseringspartner Picturae werken we aan het oplossing. Daar hebben we jouw hulp bij nodig.

Digitalisering wordt bij meemoo altijd gevolgd door een kwaliteitscontrole. Die ligt deels in onze en deels in jouw handen. Bij de controle van gedigitaliseerde VHS-cassettes stelde Kunstenpunt onregelmatigheden vast bij het gedigitaliseerde beeld en geluid. De VHS-cassette is een problematische drager, die vaak van signaalverlies te lijden heeft. We moesten dus uitmaken of de onregelmatigheden waren ontstaan op de originele drager of tijdens de digitalisering. Ons onderzoek leidde ons naar Nederland waar we bij Picturae de analoge cassettes naast de digitale bestanden konden leggen. Wat ons opviel: 

  • De beelden die Picturae uit de digitalisering heeft verkregen, zijn niet slechter dan de beelden die we zien bij het afspelen van de analoge originelen op de monitor. Problemen met de beelden zijn dus vaak al afkomstig van de originele dragers.
  • Het geluid van de gedigitaliseerde cassettes is iets complexer. Eén bepaald audioprobleem kwam niet voor op de analoge dragers en is dus ontstaan tijdens de digitalisering. Het gaat om een ratelend geluid. Om het zogenaamde ratelissue in de gedigitaliseerde bestanden in kaart te brengen, heeft Picturae gebruik gemaakt van automatische herkenning van geluidspatronen, een technologie van Cube-Tec. Het resultaat: een lijst van alle cassettes waar het ratelissue gedetecteerd werd door het algoritme, en de bijbehorende tijdcodes.

Wat is het ratelissue?

Bij een deel van de gedigitaliseerde bestanden hoor je een ratel of ruis, die vooral goed hoorbaar is als er iemand praat in de opname. Bij sommige cassettes komt het issue maar enkele seconden voor. Andere keren verstoort het een hele opname waardoor deze quasi onbruikbaar is. De ratel identificeren met het menselijke oor is altijd een subjectieve zaak en geen exacte wetenschap.

In dit geluidsfragment hoor je wat wij als de ratel identificeren:

Een extra kwaliteitscontrole 

Ieder bestand werd volledig geanalyseerd door het algoritme. Eens we de lijst van Picturae in handen kregen, voerden we een extra controle uit om na te gaan hoe accuraat hun algoritme was. Die controle werd steekproefsgewijs uitgevoerd door onze collega’s. Zij kwamen erachter dat: 

  • er heel weinig vals negatieven waren (het issue komt voor, maar wordt niet herkend). Aangezien het aantal valse negatieven zo laag ligt, gaan wij ervan uit dat de cassettes die door het algoritme als veilig worden beschouwd, ook niet geherdigitaliseerd hoeven te worden. Hierdoor kunnen we stellen dat we ongeveer 70% cassettes zeker niet hoeven te laten herdigitaliseren omwille van dit issue. 
  • ongeveer de helft van de issues op de lijst vals positief zijn. Dat betekent dat het algoritme meer potentiële ratels geïdentificeerd heeft dan er in werkelijkheid zijn. 
  • de ratel zich vaak voordoet in een waarschijnlijk minder relevant deel van de opname (bv. de zwartruimte na afloop van de opname of een commerciële film), of maar enkele seconden duurt in een opname van gemiddeld twee uur.

Elk bestand dat 17 issues of meer heeft, werd al door onze collega’s voor jou gecontroleerd. Bestanden met 1 tot en met 16 issues werden steekproefsgewijs doorlopen. Standaard rekenen we bestanden met 0 tot en met 9 ratelissues als niet te herdigitaliseren. In onze ervaring is het probleem hier niet zwaar genoeg om een tweede digitalisering te rechtvaardigen.

Wat hebben we van jou nodig? 

Was je betrokken bij de VHS-digitalisering, dan zal je het resultaat van ons onderzoek en ons oordeel over een eventuele herdigitalisering via e-mail van Lobke ontvangen. Het uiteindelijke oordeel - herdigitaliseren of niet - ligt steeds bij jou als contentpartner. Jij bepaalt of je de inhoud van de cassette in relatie tot de intensiteit van het issue de moeite vindt om de drager opnieuw te laten digitaliseren. Aan de hand van de informatie in de mail zal jij in het archiefsysteem de bestanden in kwestie kunnen bekijken en beluisteren en aangeven of je ze wil laten herdigitaliseren of niet. 

De snelle detectie van dit probleem en de goede samenwerking met Picturae, om de impact ervan diepgaand te analyseren tonen het belang van een gedegen kwaliteitscontrole opnieuw aan. Meer lezen over kwaliteitscontrole na digitalisering doe je hier.