Identificatie

Specifieke kenmerken van cd's en zijn subformaten

Logo van de cd (Bron: https://en.wikipedia.org)
Logo van de cd (Bron: https://en.wikipedia.org)

Cd’s of Compact Discs houden zich aan het standaardformaat voor optische schijven: een diameter van 12 centimeter en 1,2 millimeter dik. Ze zijn altijd enkelzijdig, wat betekent dat ze enkel van één kant kunnen worden gelezen (en geschreven). De andere kant kan een commercieel label, een fabrikantlabel of een beschermende laag bevatten, of gewoon blanco zijn. Voor de duidelijkheid benoemen we de ene zijde als ‘labelzijde’ (de zijde met de geprinte informatie over de schijf) en de andere als ‘leesbare zijde’ (de reflecterende zijde).

Er is bijna geen manier om een subformaat van een cd op uiterlijke kenmerken correct te identificeren. De enige manier om zeker te zijn, is als het subformaat ergens op het label is geschreven. Als de generatie van de schijf gekend is, wordt het een stuk makkelijker om een subformaat van een cd te identificeren. Als je weet dat een schijf een ‘master’ is – de eerste kopie – of een kopie gemaakt door jouw organisatie, dan is de kans groot dat het een cd±r of cd±rw is. Een master die geproduceerd is door een audiovisuele professional kan ook een cd±rw, een cd-da of een cd-rom (deze komt niet in aanmerking) zijn, afhankelijk van de inhoud op de schijf.

Samenvatting van de fysieke kenmerken van cd’s (en subformaten):

  • Diameter: 12 centimeter
  • Dikte: 1,2 millimeter (géén zichtbare naad middenin)
  • Enkelzijdig

Cd-subformaten in scope

Cd-da

Logo van de cd-da (Bron: https://en.wikipedia.org)
Logo van de cd-da (Bron: https://en.wikipedia.org)

Cd±r en cd±rw

Logo van de cd±r (Bron: https://en.wikipedia.org)
Logo van de cd±r (Bron: https://en.wikipedia.org)
Logo van de cd±rw (Bron: https://en.wikipedia.org)
Logo van de cd±rw (Bron: https://en.wikipedia.org)
Foto van een cd-r. Soms wordt het logo gecombineerd met dat van cd-da, zoals je hier ziet. Dit is echter wél een cd-r, aangezien er ‘Recordable’ bij staat. Hetzelfde geldt voor cd-rw, als er ‘ReWritable’ bij staat.
Foto van een cd-r. Soms wordt het logo gecombineerd met dat van cd-da, zoals je hier ziet. Dit is echter wél een cd-r, aangezien er ‘Recordable’ bij staat. Hetzelfde geldt voor cd-rw, als er ‘ReWritable’ bij staat.

Foute vrienden (niet in scope)

Met foute vrienden bedoelen we dragertypes die niet in aanmerking komen voor dit project, maar fysiek heel gelijkend zijn aan de subformaten die we wél meenemen (cd-da en cd-r).

Cd-rom

Cd-rom-softwarelogo voor computerplatformen (Bron: https://seeklogo.com)
Cd-rom-softwarelogo voor computerplatformen (Bron: https://seeklogo.com)

Cd-roms (Compact Disc Read-Only Memory) bevatten vaak commercieel uitgebrachte software of andere computerbestanden. De gegevens zijn gedrukt in de schijf op het moment van vervaardiging en kunnen dus niet herschreven worden door de eindgebruiker. Meestal hebben ze labels met bovenstaand logo.

Cd-roms zijn enkelzijdige ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Video-cd (golf 6)

Logo van een video-cd (Bron: https://worldvectorlogo.com)
Logo van een video-cd (Bron: https://worldvectorlogo.com)
Logo van een video-cd (Bron: https://www.indiamart.com)
Logo van een video-cd (Bron: https://www.indiamart.com)

Een video-cd (vcd) is een optische schijf met dezelfde grootte en hetzelfde uitzicht als cd’s en dvd’s, maar bevat alleen beelden, geen menu, ondertitels of andere extra’s. De video-cd kan maximum 80 minuten aan beeldmateriaal bevatten.

Video-cd’s zijn enkelzijdige ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Zie pagina 106-107 van onze annex van de dragers voor meer informatie.

Cd-video (golf 6)

Logo van een cd-video (Bron: https://worldvectorlogo.com)
Logo van een cd-video (Bron: https://worldvectorlogo.com)
Afbeelding v/d achterkant van een cd-video (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Afbeelding v/d achterkant van een cd-video (Bron: https://commons.wikimedia.org)

Cd-video (cdv) is een goudkleurige schijf die vaak gebruikt werd voor commerciële opnames. Deze optische schijf is naast de gouden kleur ook te herkennen aan het logo. Zoals de naam al aangeeft, vind je zowel audio als video terug op deze schijf, specifiek muziekvideo’s. Hij is eind jaren ‘80 van de vorige eeuw uitgebracht door Philips in drie maten:

  • Diameter 12 cm: max 20 min. audio en 5 min. video

  • Diameter 20 cm: max 20 min. video per kant (dus 40 min. in totaal)

  • Diameter 30,5 cm: max 60 min. video per kant (dus 120 min. in totaal)

De soort met een diameter van 12 cm lijkt sterk op een cd of dvd. Je kan deze onderscheiden van elkaar door:

  • het logo

  • de gouden kleur (maar opgepast, dit is geen exclusieve eigenschap van cd-video)

  • het visueel zichtbare onderscheid op de achterkant van de schijf, tussen het buitenste videogedeelte en het binnenste audiogedeelte.

Zie pagina 88-89 van onze annex van de dragers voor meer informatie.

Cd-i

Logo van een cd-i (Bron: https://www.wikipedia.org/)
Logo van een cd-i (Bron: https://www.wikipedia.org/)

De cd-i (Compact Disc Interactive) was een multimediale optische schijf, in de jaren ‘90 van de vorige eeuw op de markt gebracht door Philips. Ze voorzagen multimedia, zonder dat hiervoor een pc aangesloten moest zijn (de cd-i’s werden uitgelezen in een cd-i speler.) Zoals de naam al aangeeft, is de inhoud interactief. Denk aan games en interactieve educatieve toepassingen.

Cd-i’s zijn enkelzijdige ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Kapstok voor identificatie van cd-formaten in scope

De zeer veralgemeende richtlijn voor identificatie van cd's in dit project is de volgende:

  • Audio: cd
    • Professioneel geproduceerd: cd-da
    • Zelfgeschreven: cd±r(w)