Elke drager anders

Film als meervoudig object

Waarom hebben we gekozen voor een meervoudig object voor dit formaat?

Eén film kan bestaan uit verschillende filmspoelen, vb. beeld- en geluidspoelen of diverse beeldspoelen die samen één geheel vormen. Elke beeldspoel bestaat op zich uit verschillende kleine afbeeldingen of frames. Deze eigenheid van de verschillende filmspoelen en de vele zichtbare filmframes wordt doorvertaald naar een meervoudig object dat in het meemoo-archiefsysteem (MAM) terechtkomt. 


In de diverse filmdigitaliseringsprojecten die meemoo sinds 2015 opzette, werden de individuele frames gedigitaliseerd naar DPX-bestanden. DPX staat voor Digital Moving-Picture Exchange en is het meest gebruikte en gestandaardiseerde bestandsformaat voor de digitalisering van filmpellicule. Elke DPX staat voor één filmframe. Als je weet dat de films 18 tot 24 frames per seconde bevatten, wordt snel duidelijk dat een volledige film uit vele duizenden DPX-bestanden kan bestaan.

DPX bevat enkel beeldgegevens. Geluid wordt afzonderlijk bewaard, als WAVE-bestand. Deze DPX-bestanden behouden de kleuren en de andere info die op de oorspronkelijke drager stond. Vanaf deze bestanden kan je dus een volledige restauratie van de film doen. Om deze bestanden als een doorlopende film te laten afspelen, heb je echter speciale software en een heel sterke computer nodig.

Naast de DPX die als archiefmaster gezien wordt, omvat het filmobject in het archiefsysteem ook een Apple ProRes 4.2.2 of .mov-bestand. Dit mezzaninebestand is een hoogkwalitatieve afspeelversie van de DPX-bestanden. Om de .mov te creëren, wordt aan de digitaliseringsfirma gevraagd om een beperkte aanpassing te doen aan de kleuren, de kadrering en de beeldstabiliteit. In dit bestand wordt ook het mogelijke geluid (als afzonderlijke spoel, of op de beeldspoel) toegevoegd en (in de mate van het mogelijke) gesynchroniseerd met het beeld.

Bij de registratie van de films door Cinematek, wordt van filmblikken die relevante informatie bevatten, een scan gemaakt. Deze scans, als pdf en jpg, komen eveneens in het MAM terecht.

Wat zie ik in het meemoo-archiefsysteem?

In het meemoo-archiefsysteem (MAM) zie je alle bestanden die deel uitmaken van het meervoudig object. Welke bestanden allemaal, hangt af van de situatie van de analoge film (met of zonder geluid, verschillende spoelen…) en de aanwezigheid van een jpg/pdf-scan van het filmblik. Al deze bestanden maken deel uit van één gedigitaliseerd film element in het archiefsysteem. De PID, zoals je die ook in AMS terugvindt, komt er telkens terug. Hier zie je een voorbeeld, in twee verschillende weergaves:

Je hebt ten eerste het meervoudig object zelf: pid.complex. Deze heeft als mediatype ‘set’ en herken je aan de paperclip. Hiermee kan je niets doen in het archief zelf, aangezien dit bestand enkel een functie had tijdens de ingest. Dit meervoudig object, dat een pakketje is (zoals bv. een zip-bestand) is tijdens de ingest uitgepakt en alle files in de set zijn afzonderlijk gearchiveerd. Eigenlijk is deze pid.complex de digitale voorstelling van de intellectuele entiteit. Wil je dus bijvoorbeeld graag weten hoeveel films er reeds gearchiveerd zijn voor jouw organisatie, dan moet je kijken hoeveel sets er aanwezig zijn bij het dragerformaat ‘film', want: 1 PID = 1 set = 1 intellectuele entiteit = 1 film.

Ten tweede zie je één of meerdere losse DPX-bestanden. Dit zijn dus enkele losse frames die gebruikt worden om bij het binnenstromen in het meemoo-archiefsysteem te controleren of deze wel beantwoorden aan het gevraagde formaat en andere technische vereisten.

Indien het originele filmblik van deze film interessante informatie bevatte, vind je ook een pdf en jpg van het filmblik. Alle films worden tijdens de registratie door Cinematek in nieuwe, archiefwaardige filmblikken geplaatst.

Ten derde zie je het mezzaninebestand: pid_mezzanine.mov. Deze herken je aan het videobestandicoontje. Het .mov-bestand is afspeel- en bewerkbaar in het MAM zelf. Op dit bestand werd een beperkte bewerking gedaan door de digitaliseringsfirma om de film ‘toonbaar’ te maken.

Ten vierde heb je uiteraard de archiefmaster: pid_001_zip.zip. Afhankelijk van het aantal filmspoelen, zie je meerdere .zip folders. Alle filmframes (in DPX-bestanden) komen per reel in een gezipte map terecht. Met deze files kan je zelf aan de slag gaan indien je bijvoorbeeld een doorgedreven restauratie van je filmbeelden zou overwegen.

Tot slot vind je ook het metadatabestand in XML terug in het MAM: pid_mets.xml. Deze mets.xml beschrijft alle bestanden en geeft inhoudelijke metadata mee en metadata verkregen na digitalisering. In mensentaal vind je in de rechterkolom reeds een selectie van deze metadata. Ook dit is een tekstbestand en herken je aan het tekstbestandicoontje en de thumbnail ‘preview not available’.

Hieronder nog even een schematisch overzicht van alle bestanden die je in het MAM kan terugvinden bij een filmobject:


Filename Info
pid.complex Het volledige meervoudig object
pid_mets.xml De metadata (METS xml). Geeft uitleg over het volledige object.
pid_001_0000001.dpx
pid_001_0000102.dpx
pid_001_0000203.dpx
Aantal losse DPX-bestanden waarop we kunnen valideren of de bestanden geleverd wordt zoals gevraagd. De andere DPX-bestanden zitten in de zip. folder.
pid_0001.pdf
pid_0001.jpg
Gescand filmblik
pid_mezzanine.mov Hoogkwalitatieve afspeelversie van de DPX-bestanden, ‘toonbaar’ gemaakt door de digitaliseringsfirma
pid_001_zip.zip t14th8df5w_002_zip.zip Zip folder per filmspoel, met alle gescande, onbewerkte DPX-bestanden.

Welke bestanden worden ontsloten op de meemoo-platformen?

Niet alle bestanden in het meervoudig object van film stromen door naar de platformen beheerd door meemoo. Enkel de mezzanine, in dit geval .mov bestand verschijnt, indien de licenties aan staan, op Catalogus Pro of Het Archief voor Onderwijs. Een beperkte set van beschrijvende metadata stroomt door naar Het Archief, uiteraard ook alleen maar wanneer je hier als contentpartner de toestemming voor geeft.