Algemeen

Registratie en transport van cd's en dvd's

Specifieke velden voor cd, cd±r(w), dvd en dvd±r(w) in AMS


Type

In AMS wordt een onderscheid gemaakt tussen audio- en videodragers. Enkel cd's met enkel audio en dvd's met video gecombineerd met audio komen in aanmerking van dit project, zoals je hier uitgebreid kan lezen.

Na selectie van het dragertype (audio of video) komen in AMS de formaten tevoorschijn waaruit je kan kiezen. Een cd met video bv. is niet in scope van dit project. Daarom staat cd enkel onder het dragertype audio. Hetzelfde geldt voor een dvd met enkel audio. Deze komt ook niet in aanmerking van dit project en daarom komt dvd enkel tevoorschijn na het selecteren van 'video'.

  • Audio:
    • Cd: professioneel vervaardigd
    • Cd-r: (meestal) niet professioneel vervaardigd
  • Video:
    • Dvd: professioneel vervaardigd
    • Dvd-r: (meestal) niet professioneel vervaardigd

Formaat

We vragen om in AMS een onderscheid te maken tussen vier subformaten: cd, cd-r, dvd en dvd-r. Enkele nuances:

  • cd: hiermee bedoelen we cd-da

  • cd-r: ook cd-r, cd+r, cd+/-r, cd-rw, cd+rw, cd+/-rw

  • dvd: hiermee bedoelen we dvd-video, al dan niet dual layer

  • dvd-r: dvd-r, dvd+r, dvd+/-r, dvd-rw, dvd+rw, dvd+/-rw, al dan niet dual layer

Hier volgen enkele illustrerende voorbeelden. Heb je bijvoorbeeld een dvd-video in handen, dan duid je bij ‘Type’ ‘video’ aan en selecteer je bij ‘Formaat’ ‘dvd’. Registreer je een cd+r, dan kies je ‘audio’ bij ‘Type’ en selecteer je ‘cd-r’ bij ‘Formaat’. Registreer je bijvoorbeeld een dvd+rw DL, dan kies je ‘video’ bij ‘Type’ en als ‘Formaat’ selecteer je ‘dvd-r’.

Titel

Als één van je optische schijven, meestal cd’s, uit meerdere nummers of tracks is opgebouwd, dan vragen we jullie enkel de albumtitel te noteren in registratiesysteem AMS in het veld ‘Titel’. Na de digitalisering kan je de metadata in het meemoo-archiefsysteem (MAM) nog verder verrijken met bijvoorbeeld deze aparte track-titeltjes.

Deterioratiefenomenen


A. Disc rot

Een deterioratiefenomeen specifiek voor cd’s en dvd’s is disc rot. De schijf is onleesbaar door toedoen van fysische of chemische factoren die de reflectieve laag van de schijf aantasten. Je kan disc rot op twee manieren herkennen:

  • Als je de schijf tegen een sterk licht houdt, zie je licht schijnen door gaatjes de grootte van een speldenprik.

  • Als je een verkleuring waarneemt op de schijf, die lijkt op een koffievlek: dit is verbronzing (zie B).



A: Foto van cd met disc rot (Bron: YouTube)
A: Foto van cd met disc rot (Bron: YouTube)
B: Foto van cd met verbronzing (Bron: Wikimedia Commons)
B: Foto van cd met verbronzing (Bron: Wikimedia Commons)

B. Verbronzing

Er is één soort schade die alleen voorkomt bij een bepaald subformaat van de cd: verbronzing bij cd-da. Verbronzing is een specifiek soort disc rot. Het komt voor wanneer de gestempelde metaallaag geoxideerd is, door de reactie met het papier in het hoesje of door een fabrieksfout. Dit uit zich fysiek in de vorm van bruine verkleuring: eerst langs de buitenzijde van de schijf en daarna werkt het zich een weg naar binnen. Na een bepaald punt zal de schijf niet meer afgespeeld kunnen worden. Verbronzing tast dus enkel schijven aan die geschreven zijn tijdens het productieproces. Vooral cd-da's die tussen 1988 en 1993 door Philips en Dupont Optical (PDS) zijn geproduceerd, blijken aangetast te zijn. Als het werkelijk om verbronzing gaat, zal het ook de leesbare zijde van de schijf aantasten. Labels kunnen ook het uitzicht hebben van verbronzing, maar pas als dit zichtbaar is op de leesbare zijde van de schijf wordt het effectief beschouwd als verbronzing.

Opgelet: ook de zelf te schrijven versies van blu-ray (bd-r en bd-re) zijn onderhevig aan verbronzing, net als cd-roms. Deze schijven komen niet in aanmerking voor digitaliseringsgolf 9.

Barcoderen

Voor cd’s en dvd’s dien je enkel een barcodesticker te kleven op het dragerdoosje. Op de drager zelf mag je géén barcode aanbrengen, om te verhinderen dat de gegevenslaag wordt beschadigd. De barcode kleef je op de voorkant van het dragerdoosje, in de rechterbovenhoek. Zie onderstaande illustratie voor meer verduidelijking.

Voor de service provider is het van belang dat de barcodestickers steeds op dezelfde plaats en manier zijn gekleefd, om zo efficiënt mogelijk te kunnen werken. Enkel indien het eigen identificatienummer van jouw organisatie zich op dezelfde plaats bevindt als waar de meemoo-barcode zou moeten komen, is het toegestaan om de meemoo-barcode op een andere plaats te kleven. Je hoeft dus nooit je eigen identificatie te overplakken met een meemoo-barcode. Kies in dit geval liefst de rechterkant in plaats van de linkerkant, steeds van dezelfde zijde.

We hebben wat betreft de barcodes voor digitaliseringsgolf 9 de afkorting OPD gekozen, wat staat voor 'optical discs'. Ieder subformaat (cd-da, cd-r(w), dvd-video, dvd-r(w)) krijgt dus een barcode beginnende met AOPD. Bij registratie in AMS dien je wél het onderscheid te maken tussen de verschillende subformaten, zie hierboven.

Verpakken

Voor de optische schijven gebruik je doos type nr 5. Er passen vier kartonnen verzameldozen in één plastic transportbak.

Er bestaan verscheidene plastic doosjes voor het opbergen van optische schijven, die je als dragerdoosje mag gebruiken. Hieronder geven we de afmetingen van deze soorten en hoeveel van deze dragerdoosjes er in één kartonnen verzameldoos passen:

  • Jewelcase van 10,5 mm dik (142 x 124 x 10,5 mm): minstens 45 jewelcases/verzameldoos

  • Slim jewelcase van 5,2 mm dik (142 x 124 x 5,2 mm): minstens 90 jewelcases/verzameldoos

  • Dvd-doosjes met afmetingen 135 x 190 x 14 mm: minstens 20 dvd-doosjes/verzameldoos

  • Smalle dvd-doosjes met afmetingen 135 x 190 x 7 mm: minstens 40 dvd-doosjes/verzameldoos

Je mag bovenstaande types dragerdoosjes, gevuld met cd’s en/of dvd’s, uitzonderlijk in eenzelfde verzameldoos steken. De bedoeling is dat iedere kartonnen verzameldoos zo vol mogelijk zit. (Je cd's en dvd's mogen dus in eenzelfde kartonnen doos gestoken worden.)

Foto van een jewelcase (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Foto van een jewelcase (Bron: https://commons.wikimedia.org)

Het is belangrijk dat iedere schijf (cd of dvd) zich individueel in een plastic en stevig doosje bevindt. Geef je dus schijven mee die zich in een spindel bevinden, in een papieren/kartonnen hoesje steken, of met meerdere schijven in één plastic doosje zitten, dan verwachten we dat deze elk apart in één zogenaamde jewelcase worden gestoken. Heb je zo’n schijven, of heb je schijven die zonder doosje bewaard werden, laat ons dan weten over precies hoeveel schijven het gaat. Wij bezorgen jou dan de nodige extra jewelcases, zodat iedere cd of dvd zich in een eigen, stevig doosje bevindt, voorzien van een barcode.

Heb je over het registreren van je cd's en dvd's of over het transport nog verdere vragen? Aarzel dan niet om een mailtje te sturen naar lobke.vandeneynden@meemoo.be.