Identificatie

Specifieke kenmerken van dvd’s en zijn subformaten

Logo van een dvd (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Logo van een dvd (Bron: https://commons.wikimedia.org)

Oorspronkelijk stond de dvd voor ‘Digital Video Disc’. Wanneer ontdekt werd dat dvd’s ook audiobestanden en digitale bestanden konden opslaan, waren fabrikanten het eens om de naam aan te passen naar ‘Digital Versatile Disc’. In 1995 kwam men overeen dat de naam van het formaat gewoon ‘dvd’ zou zijn, zonder ergens voor te staan. Dvd’s houden zich aan de standaardafmetingen voor optische schijven: een diameter van 12 centimeter en 1,2 millimeter dik. Ze kunnen enkelzijdig of dubbelzijdig zijn.  Als het label enkel te zien is op het ‘hubgebied’ van de schijf in het midden (de plastic ring in het midden van de schijf, met een gat in), dan is die schijf een dubbelzijdige dvd. Vaak is er dan ook de letter A op de ene zijde en ‘B’ op de andere zijde te zien, in het hubgebied.

Het hubgebied van een optische schijf
Het hubgebied van een optische schijf

Dvd’s kunnen bovendien enkellaags of dubbellaags zijn, dus met één of twee beschrijfbare lagen, waardoor de capaciteit sterk is toegenomen. Deze lagen zijn niet zichtbaar met het blote oog, maar het staat wel aangegeven op de schijf zelf (op de labelzijde) met de letters DL of dual layer.

Net zoals cd’s hebben dvd’s een waaier aan subformaten die bijna niet van elkaar te onderscheiden zijn zonder ze te testen in een dvd-speler. De meest zekere manier om een subformaat correct te identificeren, is wanneer het subformaat ergens opgeschreven staat.

Als de generatie van de schijf gekend is, wordt het een stuk makkelijker om een subformaat van een dvd te identificeren. Als je weet dat een schijf een ‘master’ is – de eerste kopie – of een kopie gemaakt door jouw organisatie, dan is de kans groot dat het een dvd±r of dvd±rw is. Een master die geproduceerd is door een audiovisuele professional kan ook een dvd±rw, een dvd-video of een dvd-rom (niet in aanmerking) zijn, afhankelijk van de inhoud op de schijf.

Samenvatting van de fysieke kenmerken van dvd’s (en subformaten):

  • Diameter: 12 centimeter
  • Dikte: 1,2 millimeter (zichtbare naad tussen de lagen van de rand van de schijf)
  • Enkelzijdig OF dubbelzijdig
  • Enkellaags OF dubbellaags

Dvd-subformaten in scope

Dvd-video

Het logo van de dvd-video (Bron: https://www.wikipedia.org/)
Het logo van de dvd-video (Bron: https://www.wikipedia.org/)

Dvd±r en dvd±rw

Niet-gestandardiseerd logo van de dvd±r (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Niet-gestandardiseerd logo van de dvd±r (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Niet-gestandardiseerd logo van de dvd±rw (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Niet-gestandardiseerd logo van de dvd±rw (Bron: https://commons.wikimedia.org)

Foute vrienden (niet in scope)

Met foute vrienden bedoelen we dragertypes die niet in aanmerking komen voor dit project, maar fysiek heel gelijkend zijn aan de subformaten die we wél meenemen (dvd-video en dvd-r).

Dvd-rom

Dvd-roms (Read-Only Memory) bevatten vaak commercieel uitgebrachte software of andere computerbestanden, en zijn daarom dus niet in scope van dit project. De gegevens zijn gedrukt of geperst in de schijf op het moment van vervaardiging en kunnen dus niet herschreven worden door de eindgebruiker.

Dvd-roms zijn ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Dvd-ram

Detail van een dvd-ram (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Detail van een dvd-ram (Bron: https://commons.wikimedia.org)

Dvd-ram  (Random Access Memory) is een herschrijfbare schijf, zeldzamer dan de dvd±r(w). Je kan ze herkennen aan de kleine rechthoekjes verspreid over hun oppervlak. Dvd±r(w)’s hebben dit kenmerk niet.

Dvd-rams zijn ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Dvd-audio

Niet-gestandaardiseerd logo van dvd-audio (Bron: https://www.wikipedia.org/)
Niet-gestandaardiseerd logo van dvd-audio (Bron: https://www.wikipedia.org/)

Een dvd-audio (dvd-A) is een schijf die professioneel vervaardigd is en commercieel beschikbaar. De verspreiding van dit subformaat kende geen grote populariteit. Hij lijkt sterk op de dvd-video, met zijn interactiviteit, zoals ondertiteling, een menu, hoofdstukken of afbeeldingen. De inhoud van een dvd-audio was vaak een concertfilm of muziekvideo’s, met hoogstaande audiokwaliteit.

Dvd-audio’s zijn ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Blu-ray

Logo van blu-ray (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Logo van blu-ray (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Een blu-ray-schijf (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Een blu-ray-schijf (Bron: https://commons.wikimedia.org)

De opvolger van de dvd is de blu-ray-schijf. Deze wordt voornamelijk gebruikt voor de opslag (en het verspreiden) van commerciële langspeelfilms en games. De blu-ray-schijf heeft dezelfde standaardmaat als cd’s en dvd’s: een diameter van 12 centimeter en 1,2 millimeter dik. De naam ‘blu-ray’ komt van de blauwelasertechnologie (eigenlijk violet) die gebruikt wordt bij deze schijf in plaats van de rode laser bij cd’s en dvd’s. Dit onderscheid wordt ook vaak weerspiegeld in de kleur van het label of de schijf, die dus vaak blauw is. Cd’s en dvd’s kunnen echter ook blauwgekleurd zijn, dus beschouw dit niet als een uniek onderscheidend kenmerk.

Doordat blauw laserlicht gebruikt wordt (met een kortere golflengte dan de rode), kent de blu-ray-schijf een hogere informatiedichtheid en kan er dus meer data opgeslagen worden dan op een dvd-video.

Blu-rays zijn ook beschikbaar als ‘BD-R’ (Blu-Ray Disc Recordable: eenmaal zelf te schrijven) en ‘BD-RE’ (Blu-Ray Disc Recordable - Erasable: meermaals zelf te schrijven en uitwissen).

HD-dvd

Logo van een HD-dvd (Bron: https://commons.wikimedia.org)
Logo van een HD-dvd (Bron: https://commons.wikimedia.org)

De HD-dvd (High Definition) was de grootste concurrent van de blu-ray. Ook hier wordt de blauwelasertechnologie gebruikt. In de twee jaar dat de HD-dvd’s commercieel op de markt werden gebracht, waren voornamelijk commerciële langspeelfilms terug te vinden op de schijven. Toshiba trok in 2008 de stekker uit het subformaat.

HD-dvd’s zijn ronde schijven van 1,2 mm dik, met een diameter van 12 cm.

Kapstok voor identificatie van dvd-formaten in scope

De zeer veralgemeende richtlijn voor identificatie van dvd's in dit project is de volgende:

  • Video: dvd

    • Professioneel geproduceerd: dvd

    • Zelfgeschreven: dvd±r(w)